عيارگيران، رسمي سنتي و قديمي در ميان روستاييان منطقه لاريجان (نزديك شهر آمل) بوده كه ديرينگي آن را بيشتر راويان بيش از يک‌صد سال مي‌دانند. شكل اجرا به اين صورت مي‌باشد، که چند چوپان که بيشتر آن‌ها بومي و خود نيز داراي دام بوده، گوسفندهاي روستا را که جهت نگهداري ومراقبت در اختيار دارند، با هم همکار شده و در منطقه و محلي گرد هم مي‌آورند، که به آن محل گوسفندسرا گويند، و هر يک از چوپانان برحسب وظيفه، کاري را براي کل گله انجام مي‌دهند (يکي دنبال بره‌ها رفته، يکي شيرها را مي‌دوشد، يکي علوفه گردآوري مي‌کند...) به جهت اين‌که مشخص شود در شيرهايي که با هم و در هم دوشيده مي‌شود، هرکدام و هر خانواده به نسبت دام‌هاي خود چه سهمي دارد.

در يک روز که معمولاً در خرداد ماه بوده و بعد از دوهفته از همکار شدن چوپان‌ها و شيرگيري از دام‌ها در گوسفندسرا است، و به «عيار روز» معروف است، همه محلي‌ها توسط صاحبان گوسفندسرا به نهار دعوت مي‌شوند و در صورتي که کسي گوسفند نداشته باشند هم دعوت مي‌شود. شايان ذکر است که شير روز عيار به ميهمانان داده مي‌شود و صاحبان گوسفند از آن استفاده نمي‌کنند، هر کدام از چوپان‌ها شير گوسفندان خود را به صورت جدا از هم با توجه مالک آن‌ها دوشيده و پيمانه مي‌زنند.
اين پيمانه، ظرفي پارچ مانند داراي درجه بندي است که در گويش محلي «جوله» ناميده مي‌شود. که به اين کار اصطلاحا عيارگيري گويند و به اين معني است که گوسفند هر چوپان چه مقدار شير داشته و چه تعداد پيمانه شير از گوسفندان به دست مي‌آيد، و تا پايان موقع با هم بودن (دو ماه، سه‌ماه) و همکار بودن چوپان‌ها سهم آن‌ها از کل شير دوشيده شده کل دام‌ها ست.در صورتي كه در طول مدت باهم بودن، مقدار کل شير دام‌ها کم شود، به همان نسبت از سهم شير هر چوپان کم مي‌شود.عيار روز در واقع روزي براي سنجش و به دست آوردن ميزان سهم هر چوپان از مقدار محصول دام‌هاي خود براي کل موسم است و هر ساله انجام مي‌شود.اگر فردي خود داراي گوسفندسرا باشد و همکار نداشته باشد، در اين کار شرکت ننموده و تنها دام‌هاي خود را در آنجا نگهداري مي‌کند.
عيارگري، تنها در گوسفندسراهاي شراکتي انجام مي‌شود. اين آيين عيارگيران همواره ادامه خواهد داشت زيرا در صورت انجام ندادن آن، روستاييان مي‌بايست دام‌هاي خود را به تنهايي به چرا برده که اين امر به گفته روستاييان منطقه غير ممکن است.
هر روستا به تناسب گوسفندهاي خود، گوسفندسرا دارد. به عنوان مثال، روستاي ناندل، شش گوسفندسرا دارد. هر گوسفندسرا بيش از هزار گوسفند گنجايش ندارد. چون حجم کار زياد مي‌شود و امکان رسيدگي به آن‌ها نيست.
در تابستان، عشاير کوچ‌رو مناطق مهدي شهر، شاهرود و شاهکوه نيز، به منطقه لاريجان آمده و زمين‌ها را اجاره کرده و از دولت پروانه بهره برداري از كشتزارها جهت دامداري دارند و در صورتي که چند چوپان با هم باشند عيارگيري مي‌کنند.
در بخش لاريجان، در تمام روستاهايي که براي دامداري و نگهداري دام، گوسفندان به گوسفند‌سرا برده مي‌شود از عيارگيران استفاده مي‌شود.
ابزارها و لوازم مورد استفاده عبارتند از:
ديگ مسي جهت ريختن شير دوشيده در آن در حجم‌هاي ده کيلو، بيست کيلو و تا نيم کيلويي هم وجود دارد که در اصطلاح محلي به آن دري گويند(روستاي رزان).
پيمانه (ميزان) درجه بندي شده که در اصطلاح محلي به آن جوله گويند جهت تعيين دقيق ميزان حجمي شير. 
با دعوتي که در عيار روز صورت مي‌گيرد، تمام اهالي روستا گرد هم آمده به نحوي يک تجديد ديدار و همبستگي جديدي ايجاد مي‌شود و تمام کساني که با هم کدورتي دارند با هم آشتي کرده و دور هم مي‌آيند و از بعد اقتصادي نيز براي دامداران به صرفه بوده به گونه‌اي که هزينه تمام شده دامداري براي آن‌ها پايين‌تر مي‌شود. با توجه به اين‌که در اين روز ميهماناني از شهر نيز توسط صاحبان دام دعوت مي‌شوند، زمينه لازم جهت آشنايي بيش‌تر ديگر افراد با فرهنگ منطقه فراهم مي‌آيد.

اضافه کردن نظر

کد امنیتی
تازه سازی

اخبار تصویری