برگزاری دعای باران در اصفهان

در تاريخ ايران، رسم استسقاء و طلب باران از قديم ياد شده و اصولاً گويا هر شهري، (به ويژه در مناطق كويري و خشك)، محلي به نام «مصلي» داشته كه در آنجا نماز باران خوانده مي‌شده است. در روايات مذهبي، گفتگو از مراسمي ‌هست كه در زمان حضرت امام رضا(ع) در مرو براي آمدن باران انجام شده و به هدايت امام رضا(ع) مردم روز دوشنبه‌يي در مصلاي شهر گردآمدند و آن حضرت دعاي باران خوانده و نوشته‌اند كه بلافاصله بعد از دعا، هوا منقلب شد و ابري آمد و صداي رعد و برق برخاست، مردم خواستند بازگردند، حضرت فرمود كه اين ابر براي شما نيست، بلكه براي فلان شهر است، اين ابر از آسمان مرو گذشت و ناپديد گشت، پشت سر آن ابر ديگري و ده ابر ديگر آمد و رفت تا بالاخره آخرين ابر براي مردم آن شهر باريد. (ر.ک: آیین های باران خواهی و آفتاب خواهی، از دکتر مصطفی خلعتبری)

در قرن بیست و یکم هم بخشی از مردم ایران باورمند دعا و نماز باران هستند. نمونه آن برگزاری دعا و نماز باران در شرق اصفهان می باشد. نماز باران در ورزنه در شرق اصفهان با تمام شرایط و اعمال مستحبی آن برگزار شد و مردم پس از یک روز روزه داری با پای پیاده به امامزاده شهر ورزنه رفتند و نماز باران را اقامه کردند. با فصلی شدن رودخانه زاینده رود بیشترین آسیب به مردمی وارد شده است که در شرق این استان و در انتهایی ترین مسیر رودخانه زاینده رود قبل از تالاب گاوخونی قرار دارند. وضعیت اقتصادی مردم این شهرها و روستاها که عمدتا از کشاورزی و دامداری زندگانی می گذراندند به شدت در معرض خطر و تهدید قرار دارد. عکس های حمیدرضا دستجردی عکاس ایسنا از این آیین را در ادامه می‌بینید:

 

به یاد زنده یاد انجوی شیرازی و برنامه فرهنگ مردم

 

زنده یاد انجوی­ شیرازی در سال 1300(ﻫ.ش) در شیراز متولد شد و پس از گذراندن تحصیلات، همراه خانواده خویش به تهران رهسپار شد و پس از چندی به حلقة دوستان صادق هدایت درآمد و به فعالیت­های فرهنگی و سیاسی پرداخت. وی در جریان مبارزات سیاسی روزنامة «آتشبار» را منتشر کرد و پس از کودتای 28 مرداد به چهارده ­ماه زندان و تبعید به جزیره خارک محکوم شد. انجوی نیمة دوم حیات خود را وقف فعالیتهای فرهنگی کرد و آثار ارزشمندی به یادگار گذاشت. وی به تصحیح «دیوان حافظ» پرداخت و یکی از معتبرترین نسخ حافظ را به ادب دوستان تقدیم کرد و به دنبال آن «سفینة غزل» و «مکتب شمس» را گردآوری و تألیف نمود اما به سبب علاقه وافر به فعالیت­های فرهنگی، زمینة اصلی کار خود را ادامة تلاش­های ناتمام صادق هدایت در مورد فرهنگ ­مردم قرار داد و از سال 1338 مقالاتی در خصوص فرهنگ­ مردم در مجلة فردوسی به چاپ رساند. 

آیین لافندبازی در شمال کشور

        

                           دکتر مصطفی خلعتبری لیماکی

   لاخند بازی (به صورت لافند، لافن و لاخُن هم تلفظ می شود،) یکی از ورزش‌های بومی محلی شناخته شده و معروف غرب مازندران است که در اکثر جشن‌ها به نمایش گذارده می‌شد. لاخن درگویش محلی به طناب اطلاق می‌شود و این رشته ورزشی بومی - محلی به شکل‌های مختلف در جای‌جای جهان به خصوص در سیرک‌ها به نمایش در می‌آید. لاخندبازی با نام‌های بندبازی، رسن بازی، داربازی، ریسمان بازی نیز نامیده می‌شود. در مورد برگزاری این رشته بومی محلی، واعظ کاشفی سابقه این رشته را به زمان حضرت نوح (ع) می‌رساند و می‌نویسد: “اگر بپرسند کار رسن بازی از کی مانده، بگو از نوح پیغمبر که در وقتی که عالم را طوفان گرفته بود و آن حضرت با مومنان در کشتی بودند چون مژده نجات رسید، رسنی که در بادبان کشتی بود، حضرت نوح (ع) دست در آنجا زد و به میل کشتی برآمد تا ببیند که آب چه مقدار رفته و چه مقدار مانده و زمانی بر بالای رسن درنگ کرد و از این طرف به آن طرف حرکت فرمود.”

در اشعار شاعران ایران نیز اشاره‌ای به بندبازی شده است و حاکی از رواج این بازی در دوره‌های مختلف است.

سوزنی سمرقندی می‌گوید:

کند همچو بازیگران گاه کشتن          کند همتش را همی بندبازی

نظامی می‌گوید:

ولی باد از رسن پایت ربوده است     رسن بازی نمی‌دانی چه سود است                     

صائب نیز می‌گوید:

دل تو تا رگ خامی ز آرزو دارد          عنکبوت تو را کار ریسمان بازی است

   در رستم التواریخ ضمن شرح وقایع دوران سلطنت کریم خان زند اشاراتی شده است به بندبازان شهر شیراز که در عروسی فرزند فخرالملوک کریم خان برنامه‌هایی داشته‌اند.

   در نمایش بندبازی می‌توان نشانی از عملیات مهارتی، نظامی گری و سایه‌هایی از دریانوردی کهن را نیز دید. در عملیات لافن بازی و یا همان بندبازی دو نفر شرکت می‌کنند و زمین بازی آن آزاد است و وسایل موردنیاز طناب و نقاره است. علاوه بر این، نقش‌های ایفاگر این ورزش عبارتند از: بند باز یا پهلوان، یالانچی یا شیطانک که وردست پهلوان است، سرناچی دهل زن یا نقاره زن.

بازتاب راه اندازی سایت فولکلور ایران در خبرگزاری ها

  راه اندازی سایت فولکلور ایران بازتاب وسیعی در رسانه ها پیدا کرد.

خبرگزاری ایسنا طی مصاحبه ای با مدیر سایت نوشت:

مصطفی خلعتبری لیماکی، نویسنده و پژوهشگر و طراح این سایت، به خبرنگار ایسنا گفت: هدف از ایجاد این سایت تخصصی ایجاد مکانی برای تدوین پژوهش‌ها و تجمیع اطلاعات تخصصی در حوزه فرهنگ عامه مردم ایران است.

 او افزود: ما در فرهنگ عامه ایرانیان با همکاران معدودی کار می‌کنیم. بحث تحقیق در حوزه آثار فولکلوریک در جامعه ما از هیچ حمایتی برخوردار نیست و حتی آقای وکیلیان که در فرهنگ عامه مردم کار می‌کند، به صورت دلی به این کار اشتغال دارد. امیدوارم با راه‌اندازی این سایت محلی برای تجمیع و تبادل اطلاعات علاقه‌مندان به فرهنگ عامه به‌وجود آید.

 در بخشی از این سایت به آدرس www.persianfolklore.ir آمده است: «پایگاه اطلاع‌رسانی و پژوهش فولکلور ایران نخستین سایت تحلیلی – پژوهشی در زمینه فرهنگ مردم ایران است که به عنوان یک رسانه فرهنگی بی‌طرف و با احترام به همه سلایق فکری، به هیچ جریان فکری، اجتماعی و سیاسی وابستگی ندارد و مهم‌ترین شعار آن بی‌طرفی و اصالت همراه با خردورزی است.

 مهم‌ترین شاخص این پایگاه اطلاع‌رسانی، تحلیل و بررسی مسائل مربوط به حوزه فولکلور ایران و کشورهای حوزه فرهنگی ایران است و اطلاع‌رسانی اخبار مربوط به این دو حوزه در اولویت دوم ما قرار دارد. بدیهی است که انتقادات و پیشنهادات شما خوبان چراغ راه ما خواهد بود و ما از هرگونه انتقاد و پیشنهاد به نحو احسن استقبال خواهیم کرد.

اخبار تصویری