کوشش زنان برای ورود به مناطق ممنوعه!

 

 زنان در گذر روزگار همواره برای ورود به گستره‌های اجتماعی با محدودیت‌هایی روبه‌رو بوده‌اند. پاره‌ای از این محدودیت‌ها بر اساس باور و اعتقادها و پاره‌ای دیگر بر اساس سنت‌ها و عرف‌های یک جامعه برپا می‌شده است. دگرگونی‌های اجتماعی ایران در روزگار پایانی حکومت قاجار و نیز سراسر دوره پهلوی اول، جامعه را با پدیده‌هایی روبه‌رو ساخت که پیش از آن پیشینه‌ای نداشت. زنان در چرخه این دگرگونی‌ها توانستند به گستره‌هایی وارد شوند که در آن زمانه، عجیب و شگفت به شمار می‌آمد. کافه که صورتی نو از قهوه‌خانه در ایران به شمار می‌آمد به همراه مکان‌هایی چون رستوران و سینما در دسته جاهایی بود که زنان ایرانی آرام‌آرام و در میانه دلواپسی‌ها و مخالفت‌های بخش‌هایی نیرومند از جامعه توانستند بدان‌ها راه یابند.

 ورود دزدکی بانوی متشخص به قهوه‌خانه

مادام کارلاسرنا، جهانگرد پرآوازه ایتالیایی که در روزگار قاجار به ایران سفر کرده است، در سفرنامه خود «آدم‌ها و آیین‌ها در ایران» هنگام توصیف وضعیت زنان طبقه ثروتمند جامعه ایرانی به یک پدیده جالب در زندگی آن‌ها اشاره می‌کند «خانم‌های طبقه اعیان خیلی کم پیاده بیرون می‌آیند، مگر در اوقاتی که بخواهند برای مچ‌گیری از همسرانشان و یا دلربائی از آنان از خانه خارج شوند. بطوریکه همه می‌دانیم چنین مسائلی، گاهی پیش می‌آید همچنانکه در همه‌جا از جمله در اروپا هم پیش می‌آید. بعضی از این نوع خانم‌ها در نشان دادن سر و صورت بی‌حجاب خود بسیار گستاخ هستند ولی در اینگونه موارد، برای آنکه بتوانند دزدکی وارد چایخانه، رستوران و یا مسجد بشوند، با پوشیدن لباس مردانه خود را به شکل مردان درمی‌آورند و در اینگونه مکان‌های عمومی قرارهای مختلف می‌گذارند».

نقاره زنی در ماه رمضان

 پژوهشگر فرهنگ مردم: آئین نقاره زنی ماه رمضان؛ از گیلان و مازندران تا ایل قشقایی فارس رواج دارد.

یک پژوهشگر حوزه فرهنگ مردم به آئین نقاره زنی در گیلان، مازندران، ایل قشقایی فارس و سایر نقاط ایران در ماه مبارک رمضان اشاره کرد و گفت: نقاره به عنوان یکی از ادوات موسیقی ایرانی استفاده می شود که شامل دو طبل برنجی است.به گزارش رادیو گفت وگو دکتر مصطفی خلعتبری در برنامه "ماهِ ماه" به واژه شناسی "نقر" به معنا کوفتن یا کوبیدن اشاره کرد و افزود: «از کلمه نقر در زبان فارسی برای نقش کردن بر سنگ و چوب استفاده می شود.» 
وی ادامه داد: «نقار جمع کلمه ی نقر است که به معنای کوبنده یا کوبیده شده استفاده می شود و در برخی نقاط ایران از واژه نَقَره استفاده می شود یا در استان مازندران کوبیدن بر ساز را با واژه نِقَره استفاده می کنند.» خلعتبری افزود: «نقر از لحاظ موسیقیایی نیز دارای تعریفی علمی است و آنچه در موسیقی ماه رمضان آمده است، ناظر بر به کرات کوفتن بر طبل یا چند ضربی و همچنین یک بار کوبیدن بر طبل تقسیم بندی می شود.»
وی کوبیدن ضربی یا مضرابی در اصطلاح موسیقیایی را از دیگر معانی نقاره زنی در ماه مبارک رمضان تعریف کرد و گفت: «واژه نقره یا نقاره در فرهنگ ایرانی آمده است که ابزاری برای نواختن می باشد.» 
خلعتبری اضافه کرد: «این نقاره ها همچنان در فرهنگ مردم ایران رایج است و از این نوع ساز در سحر خوانی های ماه مبارک رمضان و در نقاط مختلف ایران استفاده می شود.»وی بیان داشت: «در بسیاری نقاط ایران به صورت فردی اقدام به نقاره زنی می کردند اما در مشهد الرضا-ع- هم اکنون در هنگام سحر و افطار نقاره زنان مشغول به نواختن هستند که با کرنای مخصوص ضریح مطهر همراه است.»

علاقه مندان به حوزه فرهنگ مردم می توانند صوت برنامه "ماهِ ماه" که هر روز ساعت 10 صبح از رادیو گفتگو پخش می شود، را از طریق وبسایت رادیو گفت وگو دریافت کنند.

لینک: http://radiogoftegoo.ir/NewsDetails/?m=176529&n=75904

رمضان در فرهنگ مردم

 مدح پیامبر(ص) و حضرت علی(ع) در رمضان خوانی مردم بیرجند

وی از پخت و تهیه شیرینی های محلی توسط زنان و دختران نقاط مختلف کشور سخن گفت و ادامه داد: «این افراد با جمع آوری خیرات و کمک های محلی، به یتیمان و افراد بی سرپرست کمک کرده و در کنار این مبلغی نیز برای تعمیر مساجد جمع آوری می شود.»
خلعتبری رمضان خوانی را از دیگر رسوم بیرجند و پس از نماز و افطار دانست و افزود: «در این مراسم جمعی از پسران نوجوان در دسته های ۴ تا ۶ نفری به راه می افتند و از همسایگان انعام دریافت می کنند و این مراسم با مقدمه ای دعا گونه ی استاد آغاز و با آمین شاگردان به پایان می رسد.»
وی با بیان اینکه اشعار رمضان در مدح حضرت رسول(ص) و حضرت علی(ع) خوانده می شود، گفت: «از دیگر نکات جالب این مراسم در بیرجند و روستا های اطراف، مبنی بر تمجید از صاحب خانه ها و تشکر از آن هاست و از هدایای دریافتی مردم نیز تشکر می کنند.»

ویژه برنامه "ماهِ ماه" که به بررسی و تبیین آداب و رسوم مختلف مردم ایران زمین در روزه داری اختصاص دارد، با کارشناسی دکتر خلعتبری در ایام ماه مبارک رمضان هر روز ساعت ۱۰ روی موج اف.ام، ردیف ۱۰۳,۵ مگاهرتز تقدیم مخاطبان رادیو گفت وگو می شود و علاقه مندان به حوزه فرهنگ مردم می توانند صوت برنامه "ماهِ ماه" را از طریق وبسایت رادیو گفت وگو دریافت کنند.

لینک : http://radiogoftegoo.ir/NewsDetails/?m=176529&n=69939

رسم هوم بابایی

يكي از رسم‌هاي قابل توجه كه از قديم در ماه مبارك رمضان در كاشان برگزار مي‌شده رسم «هوم بابايي» است. اين رسم قديمي توسط بچه‌ها و جوانها از شب اول ماه رمضان آغاز و تا شب پانزدهم كه مردم كاشان به آن «شب نيمه» مي‌گويند ادامه دارد. تعداد هر دسته اي كه هوم بابايي مي‌روند چهار تا بيست نفر و گاهي بيشتر است و هر محله براي خود دسته‌اي دارد. اين عده بنا به قول و قراري كه بين خودشان مي‌گذارند بعد از افطار در محل معيني جمع مي‌شوند و از بين خود يك صندوقدار و يك ميدان‌دار انتخاب مي‌كنند. وظيفه صندوقدار جمع آوري پول يا خوراكي‌هايي مثل برگه زردآلو، برگه قيصي، جوزقند، كلوچه، خرما، گردو و بادام است.

اخبار تصویری